Wat gaat er veranderen in 2026?
Het is bijna 2026, wat betekent dat er weer allerlei nieuwe wetten, regels en (belasting)tarieven van kracht worden, zoals elk jaar op 1 januari.
Hier een overzicht van belangrijke wijzigingen:
Btw op hotelverblijven omhoog
De btw op overnachtingen in hotels en vakantieparken stijgt van 9 naar 21 procent. Voor kamperen met eigen tent, caravan of camper blijft de btw 9 procent.
Het demissionaire kabinet wilde ook de btw verhogen voor bezoeken aan onder andere sportscholen, musea en theaters, maar dit is door de Tweede Kamer tegengehouden.
Minimumloon en uitkeringen omhoog
Halfjaarlijks past de overheid het minimumloon aan. Dit gaat nu van 14,40 naar 14,71 euro bruto per uur, voor iedereen vanaf 21 jaar.
Door de verhoging van het minimumloon gaan ook uitkeringen omhoog. Zo stijgt de AOW voor alleenstaanden van 1.527,63 naar 1.558,15 euro netto per maand. Ook bijstand-, WIA- en Wajong-uitkeringen worden verhoogd.
Belastingschijven
Net als elk jaar worden de grenzen van de belastingschijven aangepast aan de inflatie, maar dit jaar slechts gedeeltelijk. Hierdoor betaal je iets sneller meer belasting in een hogere schijf dan oorspronkelijk gepland.
Het kabinet doet dit omdat de btw-verhoging op cultuur, media en sport door de Tweede Kamer werd tegengehouden. Dit is een alternatief om extra belastinginkomsten te genereren.
Cryptomunten
Als je cryptomunten zoals bitcoin hebt bij een cryptodienstverlener, moet die dit doorgeven aan de Belastingdienst. Dit is een EU-regel waarbij belastingdiensten in EU-landen saldo- en transactiegegevens onderling delen. Zo wordt het lastiger om vermogensbelasting over cryptomunten te ontduiken.
Erfbelasting
Na iemands overlijden hadden erfgenamen 8 maanden om aangifte erfbelasting te doen; dat wordt nu 20 maanden. Volgens de overheid is 8 maanden vaak te kort in een periode van rouw, daarom wordt de termijn verlengd.
Meer recht op huurtoeslag
Steeds meer mensen krijgen huurtoeslag. Huur je, check dan of je nu ook recht hebt op deze toeslag.
Voorheen kon je alleen toeslag krijgen bij een maximale huur van 900 euro (sociale huur) of 477 euro voor jongeren. Voortaan kan het ook bij duurdere huurwoningen, mits inkomen en vermogen niet te hoog zijn.
Daarnaast kun je vanaf je 21e volledige huurtoeslag krijgen; voorheen was dat vanaf 23 jaar en kregen jongeren onder 23 een lagere toeslag.
Overdrachtsbelasting voor woningen omlaag
De overdrachtsbelasting daalt voor woningen die je koopt maar niet zelf bewoont, vaak voor investeerders die verhuren. Deze belasting gaat van 10,4 naar 8 procent van de verkoopprijs. Voor ander vastgoed zoals kantoor- en winkelpanden blijft het 10,4 procent.
Voor kopers die zelf in het huis gaan wonen blijft de overdrachtsbelasting 2 procent. En voor starters blijft die nul, mits ze aan bepaalde voorwaarden voldoen, zoals maximaal 34 jaar oud zijn.
Huurprijzen omhoog
De huur van vrije sectorwoningen mag met 4,4 procent stijgen, dat is inflatie plus 1 procentpunt, voor woningen boven 1.228,07 euro huur.
Voor middenhuurwoningen is de maximale verhoging 6,1 procent, gebaseerd op cao-loonontwikkeling plus 1 procentpunt; dit geldt voor huren tussen 932,93 en 1.228,07 euro.
Huren mogen per 1 januari omhoog, maar dit kan ook later in het jaar zijn omdat verhogingen eens per 12 maanden mogen plaatsvinden. Gewoonlijk worden huren vaak per 1 juli verhoogd. In de sociale huursector mogen huren pas per 1 juli omhoog met maximaal 4,1 procent.
Treinkaartjes duurder
Een NS-treinreis wordt gemiddeld 6,5 procent duurder, minder dan eerder gevreesd toen een stijging van ongeveer 12 procent werd verwacht. De afgelopen jaren stegen de prijzen minder dan inflatie doordat NS subsidie van de overheid kreeg. Nu deze subsidie stopt, wordt de prijsstijging gespreid over vier jaar.
Wegenbelasting soms hoger
De motorrijtuigenbelasting (wegenbelasting) stijgt voor enkele voertuigcategorieën.
Accijns op brandstof omhoog
De accijns op benzine gaat met 5,6 cent omhoog per liter, diesel met 3,6 cent en lpg met 1,3 cent.
In 2022 werd deze accijns verlaagd vanwege de Russische inval in Oekraïne en stijgende brandstofprijzen. Hoewel die verlaging al een paar keer werd verlengd, besloot de Tweede Kamer eind november toch een kleine verhoging om daarmee een geplande ov-bezuiniging te voorkomen.
E-sigaretten alleen nog in speciaalzaken
Vapes en e-sigaretten mogen voortaan alleen nog in speciaalzaken verkocht worden; eerder mochten ook tankstations en gemakswinkels zoals Primera en Bruna ze verkopen.
Die winkels mogen nog wel gewone sigaretten verkopen; voor tankstations stopt dat in 2030 en voor gemakswinkels in 2032. Daarna mogen alleen tabakspeciaalzaken sigaretten verkopen. De overheid wil roken en vapen ontmoedigen vanwege de gezondheidsrisico’s.
Veranderingen in het basispakket van de zorgverzekering
Wat vanuit het basispakket van de zorgverzekering wordt vergoed verandert elk jaar iets; dit jaar zijn er drie aanpassingen:
Je kunt nu drie keer per jaar deelnemen aan een stoppen-met-rokenprogramma in plaats van één keer, omdat stoppen niet voor iedereen makkelijk is.
Oefentherapie voor mensen met axiale spondyloartritis (een vorm van reuma) komt in het basispakket; deze ziekte veroorzaakt ontstekingen en pijn in rug en bekken.
Een huisartsbezoek valt niet onder het eigen risico; als een huisarts een specialist om advies vroeg moest dat wel uit eigen risico betaald worden maar dat verandert nu; ook een verkennend gesprek in de geestelijke gezondheidszorg valt niet meer onder eigen risico.
Meer weggooien in de PMD-bak
Je mag voortaan nieuwe soorten afval in de PMD-bak of -zak gooien (plastic, metaal, drinkpakken), zoals koffiecapsules (die hoeven niet leeg te zijn), huishoudelijke spuitbussen (deo, haarlak, slagroom) en grote verpakkingsfolies. Dit kan door betere recyclebare verpakkingen en verbeterde recyclingprocessen.
Recreatief vissen in zee
Voor recreatief vissen in zee gelden nieuwe regels: vangsten van zeebaars, paling en blauwvintonijn moeten geregistreerd worden in de app Rec-Fishing. Je moet aangeven welk vistuig je gebruikt, waar je vist, de lengte of het gewicht en of je de vis houdt of teruggooit.
Deze regels gelden in zout water binnen de hele EU en zijn bedoeld om het effect van recreatief vissen op visstanden te monitoren; ze gelden niet voor vissen in rivieren of meren en gaan in op 10 januari.
Grootverbruikers leidingwater betalen meer
Grootverbruikers van kraanwater betalen meer belasting: momenteel geldt die belasting per aansluiting voor de eerste 300 kubieke meter water per jaar; dat wordt nu voor de eerste 50.000 kubieke meter water per jaar.
De meeste huishoudens gebruiken minder dan 300 m3 (bijvoorbeeld een driepersoonshuishouden gemiddeld zo’n 150 m3), dus zij betalen niet meer; vooral bedrijven en organisaties gaan meer betalen om waterbesparing te stimuleren.
De belasting op leidingwater is dit jaar 0,425 euro per kubieke meter water (0,000425 euro per liter).
Verplichte slimme of digitale meter
Het wordt verplicht om een slimme of digitale meter te laten installeren die je elektriciteit- en gasverbruik registreert; weigeren mag niet meer.
De slimme meter stuurt automatisch je verbruiksgegevens door maar je mag die functie uitzetten; dan moet je zelf doorgeven wat je verbruikt. Als je geen slimme meter wilt kun je kiezen voor een digitale meter zonder communicatiefunctie waarbij je ook zelf moet doorgeven wat je verbruikt. Beide meters registreren ook hoeveel elektriciteit je teruglevert bij zonnepanelen.
Dit is belangrijk omdat een analoge meter met draaischijf niet bijhoudt hoeveel je teruglevert en dus achteruit kan draaien, waardoor energiebedrijven geen terugleververgoeding kunnen vragen.
Boetes voor schijnzelfstandigen
Na jaren van discussie mag de Belastingdienst nu boetes opleggen aan werkgevers die schijnzelfstandigen inhuren: zzp’ers en freelancers mogen niet worden ingezet voor werk dat eigenlijk als loondienst wordt uitgevoerd.
De wet geldt sinds 2016 maar pas vanaf 2025 gaf de Belastingdienst waarschuwingen zonder boetes; nu kunnen werkgevers ook boetes krijgen.
Loonkostenvoordeel ouderen afgeschaft
Werkgevers kregen geld als ze iemand van 56 jaar of ouder met een uitkering nieuw in dienst namen; dit loonkostenvoordeel verdwijnt nu geleidelijk: in 2025 was het al verlaagd van €3,05 naar €1,35 per uur.
Voor mensen die vóór 1 januari 2024 zijn aangenomen blijft het voordeel bestaan.
Loonkostenvoordeel blijft wel bestaan én wordt uitgebreid voor het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking; dit was drie jaar geldig maar wordt onbeperkt toegekend.
Pensioenstelsel
Veel pensioenfondsen stappen over naar het nieuwe pensioenstelsel; inmiddels meer dan de helft van alle pensioendeelnemers.
In het nieuwe stelsel worden pensioenen sterker gekoppeld aan beursontwikkelingen: bij goede resultaten stijgt het pensioen sneller; bij slechte resultaten kan het sneller dalen.
Sommige fondsen gingen al over in 2025; de rest volgt op 1 januari 2027 of 2028.
Zelfstandigenaftrek omlaag
Sinds 2020 daalt jaarlijks de zelfstandigenaftrek, een belastingkorting voor zzp’ers; deze gaat nu van €2.470 naar €1.200.
De overheid doet dit om het verschil tussen zzp’ers en werknemers kleiner te maken; in 2019 was de aftrek nog €7.280.
Maximaal €2.999 contant betalen
Winkeliers mogen geen contante betalingen van €3.000 of meer accepteren om witwassen tegen te gaan.
Dit verbod geldt niet voor betalingen tussen particulieren, bijvoorbeeld via Marktplaats.
Naaktkatten en vouwoorkatten verboden
Het houden van naaktkatten of vouwoorkatten wordt verboden; fokken was al verboden.
Deze kattenrassen hebben erfelijke afwijkingen waardoor ze pijn ervaren, mank lopen of vatbaarder zijn voor ziekten.
Katten die vóór 1 januari geboren en gechipt zijn mogen blijven maar mogen niet meer meedoen aan shows of keuringen.
Incidenten bij kinderopvang verplicht melden
Gastouders en kinderopvangorganisaties moeten ernstige incidenten met kinderen direct melden bij de GGD, bijvoorbeeld bij ziekenhuisopname.
Zo krijgt de overheid betere informatie over incidenten en hun oorzaken bij kinderopvang.
Contact met overheid via internet verplicht
Burgers en bedrijven hebben voortaan recht op digitaal contact met de overheid.
Aanvragen zoals vergunningen en bezwaarschriften moeten digitaal ingediend kunnen worden via e-mail, webformulier of bestandupload.
Ontvangstbevestigingen zijn verplicht en onnodige invulvelden mogen niet verplicht zijn. Ook postcontact blijft mogelijk maar digitaal contact is nu een keuzeoptie.
Euro ingevoerd in Bulgarije
Buiten Nederland voert Bulgarije op 1 januari de euro in als betaalmiddel; daarmee verdwijnt onder andere de lev.
Bulgarije wordt daarmee het 21e land binnen de eurozone.
Psychologen in strafzaken krijgen meer vergoeding
Psychiaters en psychologen die betrokken zijn bij strafzaken krijgen een vergoeding die met 9 procent stijgt.
Ook mogen ze meer uren declareren om tekorten op te vangen die soms vertraging veroorzaken bij rechtszaken.
Meer geld moet dit werk aantrekkelijker maken.
Strengere straffen tegen georganiseerde misdaad
Om georganiseerde criminaliteit aan te pakken worden straffen en boetes verhoogd.
Het wordt strafbaar om verborgen ruimtes in voertuigen te bouwen om politieonderzoek te bemoeilijken.
Daarnaast wordt het lastiger om tijdens rechtszaken nieuwe rechters aan te vragen; hoewel dit mogelijk is bij vermeende partijdigheid wordt dit soms misbruikt om zaken te vertragen.
Beter auteursrecht voor makers
Schrijvers, muzikanten en filmmakers worden beter beschermd bij contracten met uitgevers, platenmaatschappijen en filmproducenten.
Afspraken over gebruik en inkomsten moeten schriftelijk vastgelegd worden als een partij exclusieve rechten wil hebben. Wordt het werk nauwelijks gebruikt dan kan de maker het contract eenvoudiger beëindigen.
Makers mogen zich organiseren om gezamenlijk te onderhandelen over hun vergoeding, bijvoorbeeld van streamingdiensten.