D66 en CDA bieden overige partijen 'uitgestoken hand' aan

D66 en CDA willen de spreidingswet behouden, de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen en strengere asielmaatregelen invoeren. Dit blijkt uit de plannen waar de twee partijen de afgelopen weken aan hebben gewerkt.

De komende periode wordt duidelijk welke andere partijen zich kunnen vinden in het document, of delen daarvan. In de inleiding van het zeventien pagina’s tellende stuk staat dat het een “uitgestoken hand” is naar andere partijen.

Op het gebied van asiel en migratie schrijven de partijen dat ze een tijdelijke verblijfsvergunning voor drie jaar willen invoeren, evenals een systeem met twee asielstatussen. Daarnaast willen D66 en CDA de veelbesproken spreidingswet, die de verdeling van asielzoekers over Nederland regelt, handhaven.

Wijken en steden
Op het gebied van wonen willen de twee partijen minstens 21 grootschalige nieuwbouwlocaties aanwijzen, “verspreid over het land”. Dit kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook complete steden. Verder pleiten ze voor het vereenvoudigen van de bouwregels.

D66 en CDA willen een “fors budget” voor infrastructuur rondom nieuwe woningen en een “groot investeringspakket” voor belangrijke bouwlocaties tussen 2030 en 2040. De partijen noemen geen exacte bedragen.

Informateur Buma overhandigde het stuk aan Tweede Kamervoorzitter Van Campen; Jetten en Bontenbal benadrukten dat het “geen eindstuk” is:

De partijen willen de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen, zoals ook in hun verkiezingsprogramma’s staat. Dit moet echter pas gebeuren zodra compensatie via de inkomstenbelasting mogelijk is. “Zodat huiseigenaren in hun financiële planning niet in problemen komen.”

De formerende partijen willen daarnaast met een zogenaamde “crisiswet netcongestie” de overbelasting van het stroomnet tegengaan. Met deze wet willen zij procedures versnellen en kunnen ingrijpen als verdere uitbreiding van het stroomnet stagneert.

Stikstof in 2035
Wat betreft stikstof en landbouw stellen D66 en CDA voor om het afgesproken stikstofdoel in 2035 te bereiken. Als dat niet lukt, kan het in uiterste gevallen nodig zijn dat boeren hun rechten om dieren te houden moeten inleveren.

Volgens de twee partijen moet de overheid duidelijke algemene doelen stellen voor het verminderen van stikstof, CO2 en watervervuiling. Boeren mogen zelf bepalen hoe ze aan deze doelen voldoen.

Ook de wensen van kabinet-Schoof over het inruilen van de zogenoemde kritische depositiewaarde en het verlagen van de rekennorm staan in het document. Wel koppelen de partijen hier voorwaarden aan voor het terugdringen van stikstof. Deze plannen moeten ook standhouden bij de rechter.

Dienstplicht
Een opvallend onderdeel van het document gaat over het leger. De krijgsmacht moet over vijf jaar minimaal 122.000 militairen tellen, vinden de partijen. Als er niet genoeg mensen zijn, willen D66 en CDA de dienstplicht gedeeltelijk herinvoeren. “Voor het geval de opschaling van de krijgsmacht niet snel genoeg verloopt, bereiden we een selectieve oproepplicht voor.”

Nederland moet volgens hen “zelfverzekerd weer de koppositie pakken in Europa, op het gebied van handel en diplomatie”. Ook moet er opnieuw worden geïnvesteerd in ontwikkelingssamenwerking en moeten bezuinigingen op bepaalde diplomatieke posten worden teruggedraaid, staat in de plannen. De hulp aan Oekraïne willen D66 en CDA versterken.

Informateur Buma benadrukte bij de presentatie dat het stuk dat onder zijn leiding tot stand is gekomen “een uitnodiging” is. “Waar hopelijk politieke partijen, organisaties, sociale partners en medeoverheden aanknopingspunten voor samenwerking in zien.”

De kans is groot dat partijen als VVD, GroenLinks-PvdA en JA21 het niet met alle afspraken eens zijn en over sommige punten willen onderhandelen. Welke vorm van samenwerking daar uiteindelijk uitkomt, blijft onzeker.

Buma’s puzzel
Er wordt veel gesproken over een minderheidskabinet van D66, CDA en VVD, dat per onderwerp steun zoekt bij JA21 en GroenLinks-PvdA. Maar ook andere opties zijn nog mogelijk. Jetten en Bontenbal deden bij de presentatie geen uitspraken over hun voorkeur en legden deze puzzel nadrukkelijk bij Buma neer.

“Ik weet wat de verkiezingsprogramma’s van andere partijen zijn, maar ik weet niet hoe ze aan tafel komen,” zei Bontenbal. “Dat zie je pas als je met elkaar in gesprek gaat.” Jetten: “Ik denk dat zowel partijen aan links als rechts ermee uit de voeten kunnen.”

De komende dagen gaan leiders van andere partijen langs bij de informateur. “Ik wil weten of zij zich op hoofdlijnen kunnen vinden in de agenda en of zij bereid zijn deel te nemen aan een coalitie, of constructieve steun te bieden,” zei Buma hierover. Volgende week dinsdag moet zijn eindverslag klaar zijn.

Jetten en Bontenbal 'Flink wat Discussie' (@ RTLNieuws on YT 28-11-25 screenshot)