VS willen Oekraïne verdelen onder Russen, Britten, Fransen en Oekraïners

De Amerikaanse regering van Donald Trump wil Oekraïne opdelen in verschillende zones, vergelijkbaar met de verdeling van Berlijn na de Tweede Wereldoorlog. Dat verklaarde generaal Keith Kellogg, speciaal gezant van Trump voor Oekraïne, in een interview met de Britse krant The Times. Dit voorstel, waarbij het land in feite wordt opgedeeld langs militaire zones gecontroleerd door westerse en Russische troepen, is onderdeel van het Amerikaanse plan om een einde te maken aan de inmiddels drie jaar durende oorlog in Oekraïne.

Kellogg, een vooraanstaand figuur binnen de Amerikaanse onderhandelingen, stelt voor dat Britse en Franse troepen in het westelijke deel van Oekraïne posities innemen als een ‘reassurance force’, een soort geruststellende aanwezigheid voor het Westen, terwijl Russische troepen de controle behouden over bezette gebieden in het oosten van het land. Daartussen zouden Oekraïense troepen komen te liggen, gescheiden door een gedemilitariseerde zone. Volgens Kellogg zou de aanwezigheid van Europese troepen ten westen van de rivier de Dnipro, die dwars door Oekraïne loopt en ook hoofdstad Kyiv doorkruist, ‘niet provocerend’ zijn voor Moskou.

Het idee van Kellogg komt opvallend dicht in de buurt van de historische situatie in Berlijn na 1945, toen de stad verdeeld werd in Amerikaanse, Britse, Franse en Sovjet-zones en zo beschrijft Kellogg het dan ook: "Je kunt het bijna laten lijken op wat er gebeurde met Berlijn na de Tweede Wereldoorlog," aldus Kellogg, "waar je een Russische zone had, een Franse zone, een Britse zone en een Amerikaanse zone." Hij benadrukte echter dat de VS zelf geen grondtroepen zullen leveren.

In het voorstel ligt impliciet besloten dat de VS accepteren dat Rusland de controle behoudt over het gebied dat het momenteel bezet houdt. Het is voor het eerst dat een hoge Amerikaanse functionaris openlijk suggereert dat de Dnipro als demarcatielijn zou kunnen gaan dienen binnen Oekraïne na een eventueel staakt-het-vuren. Wel benadrukte Kellogg dat het niet de bedoeling is om nieuw gebied aan Moskou af te staan.

Ondanks Kelloggs optimistische voorstelling van zaken blijft het zeer onzeker of Rusland en Oekraïne zullen instemmen met het voorstel. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov liet vorige maand nog weten dat Rusland onder geen beding vredestroepen uit NAVO-landen zal accepteren. Oekraïne, dat zich nadrukkelijk wil aansluiten bij het Westen, zal waarschijnlijk moeite hebben met een voorstel dat op zijn minst symbolisch doet denken aan een gedwongen naoorlogse verdeling.

President Trump, die zichzelf dolgraag ziet als vredesstichter, heeft de druk op Rusland recent opgevoerd. Via zijn sociale mediakanaal Truth Social verklaarde hij dat ‘Rusland in beweging moet komen. Er sterven te veel mensen, duizenden per week, in een verschrikkelijke en zinloze oorlog.’ Tegelijkertijd heeft Trumps regering echter de grootste moeite om Rusland daadwerkelijk tot concessies te bewegen. Kellogg erkende in het interview dat president Poetin de afgelopen weken dwarsligt en ‘mogelijk niet akkoord gaat’ met het voorstel voor zones van controle.

Als onderdeel van het plan stelt Kellogg voor om een bufferzone van ongeveer 30 kilometer breed te creëren tussen de Russische en Oekraïense linies. Hij erkent dat er waarschijnlijk overtredingen zullen plaatsvinden, maar noemt het monitoren van zo'n gebied ‘relatief eenvoudig’.

Kellogg suggereerde ook dat na het bereiken van een staakt-het-vuren nieuwe verkiezingen in Oekraïne wenselijk zouden zijn. Dit sluit aan bij eerdere uitspraken van Trump, die publiekelijk zijn irritatie uitsprak over Poetins voortdurende aanvallen op president Zelensky van Oekraïne. Hoewel Kellogg aangeeft dat het houden van verkiezingen een binnenlandse Oekraïense kwestie is, lijkt de Amerikaanse regering erop aan te sturen dat Zelensky zijn positie moet herbevestigen via democratische processen.

Ondertussen hebben Washington en Kyiv de afgelopen weken hun betrekkingen hersteld, onder meer via onderhandelingen over een voor de VS buitengewoon lucratieve mineralendeal. Oekraïne beschikt over omvangrijke voorraden aan kritieke mineralen zoals lithium, titanium en uranium, die voor de Verenigde Staten interessant zijn in het kader van wederopbouw en economische belangen na afloop van de oorlog.

Op Europees niveau groeit ondertussen de kritiek op de plannen van Kellogg en de Amerikaanse regering. Sommige Europese leiders vrezen dat er onvoldoende voorbereiding wordt getroffen voor de periode na het conflict. De EU-buitenlandchef Kaja Kallas stelde recent dat het doel van de voorgestelde ‘coalitie van bereidwilligen’ onduidelijk is. John Healey, de Britse minister van Defensie, reageerde geïrriteerd op deze kritiek en benadrukte dat de Europese Unie niet betrokken is bij deze plannen.

Hoewel Europese landen recent miljarden aan militaire steun voor Oekraïne hebben toegezegd, heeft Kellogg hen gewaarschuwd niet te rekenen op aanzienlijke Amerikaanse steun voor een Europese vredesmacht in Oekraïne. Daarmee onderstreept de regering Trump opnieuw haar wens dat Europa meer verantwoordelijkheid neemt voor haar eigen veiligheid en belangen.

Al met al wijst alles erop dat Trump, ondanks zijn publiekelijk uitgesproken frustraties over de oorlog en het bloedvergieten, bereid is Oekraïne daadwerkelijk op te delen om een diplomatieke doorbraak te bereiken. Dit voorstel tot verdeling van Oekraïne roept historische parallellen op die gevoelig liggen, niet alleen in Kyiv, maar ook elders in Europa, waar herinneringen aan de Koude Oorlog nog springlevend zijn.