CPB: meevaller van 8 miljard euro voor kabinet, onzekerheid door geopolitieke onrust

Jippie

Het kabinet heeft meer financiële ruimte om uitgaven te doen dan eerder werd aangenomen. Uit de recente berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt er een meevaller van 8 miljard euro te zijn en dat de economie blijft groeien. Toch waarschuwt het planbureau het kabinet om niet te optimistisch te zijn. "We leven in een onzekere wereld, maar de Nederlandse economie presteert redelijk goed," zegt Pieter Hasekamp, directeur van het CPB, tegen de NOS. Deze lente staat de coalitie voor belangrijke financiële keuzes, waarbij de verwachtingen van vandaag cruciaal zijn.

De extra ruimte komt voort uit een lager begrotingstekort dan verwacht, dat nu op 1,8 procent ligt, wat ruim onder de Europese grens van 3 procent is. EU-landen hebben afspraken gemaakt om te zorgen dat de tekorten niet te hoog oplopen, zodat de EU als geheel financieel stabiel blijft. Echter, het CPB waarschuwt dat het begrotingstekort op lange termijn nog steeds kan toenemen en dat er veel onzekerheid heerst. "De onvoorspelbaarheid van geopolitieke beslissingen maakt de wereldwijde economische situatie opnieuw onvoorspelbaar," schrijft het CPB.

'Plotselinge schokken kunnen Nederland beïnvloeden via handel en onrust op de financiële markten.'
Wat betreft de economische groei: de Nederlandse economie zal naar verwachting dit jaar met 1,9 procent groeien. Voor de komende jaren spreekt het CPB van "gematigde groei", voornamelijk omdat zowel de Nederlandse consument als de overheid naar verwachting flink zullen blijven uitgeven. Door deze groei verbeteren ook de overheidsfinanciën, maar er wordt verwacht dat het huishoudboekje van de overheid in de komende jaren verslechtert. Met het huidige en voorgenomen kabinetsbeleid zal er minder belastinginkomst zijn. Daarnaast stijgen de kosten voor zorg, AOW en defensie. Het CPB adviseert het kabinet daarom om rekening te houden met mogelijke tegenvallers. Bovendien kan de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt een rem zetten op de economische groei, wat het CPB ertoe aanzet om het kabinet te adviseren niet te veel uit te geven.

De inflatie blijft voorlopig hoog; naar verwachting stijgen de prijzen dit jaar met 3,2 procent. Daar staat tegenover dat het CPB verwacht dat de lonen met bijna 5 procent zullen toenemen. "Lonen maken een inhaalslag en stijgen sneller dan de inflatie, wat betekent dat mensen iets meer geld overhouden," zegt Hasekamp.

Wat betreft de koopkracht heeft het CPB verder vooruit gekeken. Volgend jaar zal de inflatie weliswaar dalen, maar zullen de prijzen naar verwachting nog steeds met 2,6 procent stijgen. In de inflatieberekening voor 2026 houdt het planbureau rekening met de btw-verhoging op cultuur, boeken en sport, aangezien deze nog in de wet staat. Er is een wens om deze te schrappen, maar er is nog geen alternatief gevonden. Zonder die btw-verhoging zou de inflatie uitkomen op 2 procent en zou de koopkracht sterker stijgen. Tot slot neemt ook de armoede af; volgend jaar zullen er naar schatting 510.000 mensen onder de armoedegrens leven.