A-merken enorm veel duurder geworden, Aldi en Dirk goedkoopste supers
De prijzen van A-merken in Nederlandse supermarkten zijn de afgelopen tijd flink gestegen, terwijl huismerken hun relatief lage prijsniveau grotendeels behouden hebben. Dit blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond, die prijsontwikkelingen bij de dertien grootste supermarktketens in Nederland onderzocht. Uit de bevindingen blijkt dat A-merken in 2024 gemiddeld 54 procent duurder zijn dan hun huismerk-alternatieven, een verschil dat de afgelopen jaren alleen maar groter is geworden.
Sinds 2020 zijn de prijzen van A-merken met 42 procent gestegen, terwijl huismerken in dezelfde periode een prijsstijging van 30 procent doormaakten. Daarmee wordt de kloof tussen premium en budgetopties in de supermarkt steeds groter.
Afgelopen jaar stegen de prijzen van A-merken gemiddeld met 8 procent. Opvallende uitschieters waren producten zoals Iglo spinazie à la crème, die maar liefst 51 procent duurder werd en Appelsientje sinaasappelsap, dat een prijsstijging van 43 procent kende. Andere producten met significante prijsstijgingen zijn Calvé mayonaise en Bertolli olijfolie, die beide 40 procent duurder werden en Omo waspoeder, dat een stijging van 34 procent noteerde. Deze prijsstijgingen zijn veel hoger dan de gemiddelde inflatie, wat vragen oproept over de strategie van grote fabrikanten zoals Unilever, Ferrero en Kraft. Deze bedrijven lijken hun winstmarges verder te vergroten, terwijl supermarkten worstelen met dalende marges en toenemende concurrentie.
Het prijsverschil tussen A-merken en huismerken is de afgelopen jaren gestaag gegroeid. In 2021 was het verschil nog 50 procent, terwijl het in 2019 rond de 40 procent lag. Vooral huishoudelijke en drogisterijartikelen laten grote prijsverschillen zien. Zo zijn all-in-one vaatwastabletten van A-merken gemiddeld 82 procent duurder dan hun huismerk-tegenhangers. Shampoo, douchegel en hygiënische doekjes laten vergelijkbare prijsverschillen zien, die oplopen tot 79 procent. Bij voedingsmiddelen zoals rode kool met appel en appelmoes lopen de verschillen ook hoog op, tot 75 procent.
De situatie wordt verder gecompliceerd door de strategie van fabrikanten om producten minder inhoud te geven zonder de prijs te verlagen, een fenomeen dat bekend staat als krimpflatie. Dit maakt het voor consumenten nog moeilijker om waar voor hun geld te krijgen. Ondanks deze uitdagingen blijven A-merken vaak in de schappen liggen dankzij promoties zoals ‘1+1 gratis’-acties. Toch kunnen deze aanbiedingen het groeiende prijsverschil met huismerken vaak niet compenseren.
De stijgende prijzen van A-merken hebben ook invloed op de samenstelling van het boodschappenmandje van consumenten. Steeds meer mensen kiezen voor huismerken, die qua kwaliteit vaak niet onderdoen voor hun duurdere tegenhangers. Volgens een historische trendbreuk die vorig jaar door onderzoeksbureau GfK werd gemeld, besteden Nederlandse consumenten nu meer dan de helft van hun boodschappenbudget aan huismerken. Dit is een flinke verschuiving, aangezien voorheen A-merken dominant waren in de supermarktuitgaven. Het marktaandeel van huismerken ligt inmiddels op 55 procent, en supermarktketens zetten steeds meer in op de groei van hun eigen merken.
Supermarkten zoals Jumbo en Albert Heijn hebben hun huismerken recent uitgebreid met premiumopties, zoals het nieuwe ‘Jumbo’s’-merk. Ook Picnic heeft vorig jaar een eigen merk geïntroduceerd om beter te kunnen concurreren op prijs. Door eigen merken te ontwikkelen, hebben supermarkten meer controle over de prijsvorming en kunnen ze effectiever onderhandelen met fabrikanten van A-merken. Dit is vooral belangrijk in een tijd waarin de relatie tussen supermarkten en fabrikanten steeds stroever wordt. Supermarkten beschuldigen fabrikanten er namelijk van hun prijzen sterker te verhogen dan nodig is, wat leidt tot frustratie en moeizame onderhandelingen.
De prijsstijgingen van A-merken zijn niet alleen voelbaar in de dagelijkse boodschappen, maar hebben ook invloed op feestelijke momenten zoals het kerstdiner. Ingrediënten zoals boter, olijfolie en chocola, die vaak worden gebruikt in feestelijke gerechten, zijn aanzienlijk in prijs gestegen. Deze stijgingen zijn deels te wijten aan externe factoren zoals hogere grondstofprijzen, maar ook aan de strategie van fabrikanten om hun marges te vergroten. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde onlangs dat de voedselprijzen minder hard stijgen dan in voorgaande jaren, maar dat andere kosten, zoals brandstof, alcohol en tabak, nu sterker bijdragen aan de inflatie, die momenteel op 4 procent ligt. Nederland kent hiermee een hogere inflatie dan veel andere EU-landen, wat de koopkracht van consumenten verder onder druk zet.
Budgetsupermarkten zoals Aldi en Dirk blijven de goedkoopste opties voor consumenten die willen besparen op hun boodschappen. De Consumentenbond constateerde dat deze ketens gemiddeld 8 procent goedkoper zijn dan het landelijk gemiddelde. Lidl en Vomar volgen op korte afstand met prijzen die 7 procent onder het gemiddelde liggen. Aan de andere kant van het spectrum bevinden zich ketens zoals Spar en Poiesz, die respectievelijk 15 procent en 24 procent duurder zijn dan gemiddeld. Dit prijsverschil maakt het voor consumenten belangrijker dan ooit om bewust te kiezen waar ze hun boodschappen doen.
De focus op huismerken biedt supermarkten niet alleen een manier om consumenten aan zich te binden, maar helpt ook om de groeiende concurrentie van discounters zoals Aldi en Lidl het hoofd te bieden. Deze ketens winnen de afgelopen jaren steeds meer marktaandeel dankzij hun scherpe prijzen en brede assortiment. Aldi heeft zich zelfs ten doel gesteld om de goedkoopste supermarkt in alle actieve markten te worden, een ambitie die in Nederland lijkt te worden waargemaakt. Dit dwingt traditionele supermarkten zoals Albert Heijn en Jumbo om hun prijsbeleid kritisch te bekijken en innovatieve strategieën te ontwikkelen om klanten te behouden.
De prijsontwikkeling in supermarkten weerspiegelt bredere economische trends en marktverhoudingen. De stijgende prijzen van A-merken zijn symptomatisch voor een markt waarin fabrikanten hun dominante positie benutten om hoge marges te realiseren. Tegelijkertijd zien we dat supermarkten zich steeds meer richten op huismerken als een manier om kosten te beheersen en klanten te behouden. Deze dynamiek zal naar verwachting blijven bestaan, vooral nu consumenten steeds prijsbewuster worden in een tijd van economische onzekerheid.