Extremist misbruikt transwet: Duitse nazi-activist met snor naar vrouwengevangenis
Marla-Svenja Liebich, een 55-jarige Duitse extreemrechtse activist die bekendstaat om optredens in nazi-achtige uniformen, is in Duitsland in een vrouwengevangenis geplaatst na een officiële wijziging van naam en geslacht. Liebich, die eerder Sven heette, werd woensdag vanuit Tsjechië uitgeleverd aan Duitsland om een eerder opgelegde celstraf alsnog uit te zitten.
Liebich dook vorig jaar augustus onder nadat foto’s opdoken waarop hij in een uniform met nazi-uiterlijk te zien was. In 2023 kreeg hij in Duitsland een celstraf van anderhalf jaar voor smaad en het aanzetten tot haat, maar die straf werd niet uitgezeten. In 2024 ging hij in beroep tegen het vonnis en registreerde zich in diezelfde periode als vrouw.
Volgens Duitse media wordt de "transitie" door critici gezien als een provocatieve poging om de nieuwe zelfbeschikkingswet van kanselier Olaf Scholz belachelijk te maken. Die wet maakt het eenvoudiger om officieel een nieuwe naam en een ander geslacht te laten registreren. De zaak leidt nu tot bredere discussies in Europa over mogelijk misbruik van dit soort regelgeving.
Sinds de registratie als vrouw verschijnt Liebich in het openbaar in vrouwenkleding, maar met een opvallende snor. Hij verklaarde dat hij van geslacht wisselde om "discriminatie" door mannelijke gevangenen te vermijden. Tegelijkertijd kwam eerder naar voren dat Liebich in 2022 een lhbti-prideparade in Halle verstoorde en deelnemers volgens beschuldigingen "parasieten van de samenleving" noemde.
UPDATE 13:29
Toch geen vrouwengevangenis
De situatie rond Marla-Svenja Liebich blijkt inmiddels anders te zijn verlopen dan aanvankelijk werd gemeld. Hoewel de 55-jarige extreemrechtse activist na de uitlevering vanuit Tsjechië eerst werd overgebracht naar de vrouwengevangenis in Chemnitz, besloten de Saksische gevangenisautoriteiten vrijwel direct om hem alsnog onder te brengen in een mannengevangenis.
Volgens het Saksische ministerie van Justitie is de officiële wijziging van naam en geslacht in dit geval onvoldoende reden om Liebich in een vrouwengevangenis te plaatsen. De autoriteiten stellen dat de geslachtswijziging niet voortkomt uit een oprechte gendertransitie, maar bedoeld is als provocatie en als poging om misbruik te maken van de Duitse Zelfbeschikkingswet. Die wet, die eind 2024 van kracht werd, maakt het eenvoudiger om de geslachtsregistratie en voornaam officieel te wijzigen. Op welke grond de autoriteiten stellen dat de geslachtswijziging niet 'oprecht' zou zijn is niet bekend.
Saksisch justitieminister Constanze Geiert sprak van "trucjes en spelletjes met justitie". Volgens haar probeert Liebich het rechtssysteem belachelijk te maken en een gunstiger detentieregime af te dwingen. Ook de huidige Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt noemde de zaak eerder al een duidelijk voorbeeld van misbruik van de nieuwe wetgeving.
De discussie over Liebich speelde al langer. Nadat de activist eind 2024 officieel als vrouw stond geregistreerd, ontstond in Duitsland veel ophef over de vraag of hij zijn gevangenisstraf in een vrouwengevangenis zou mogen uitzitten. Duitse media, waaronder Der Spiegel, uitten openlijk twijfels over de oprechtheid van de transitie. Daarbij werd gewezen op Liebichs jarenlange prominente rol binnen de extreemrechtse beweging, eerdere homofobe uitlatingen en het feit dat hij zich na de registratie als vrouw bleef presenteren met onder meer een opvallende snor.
Liebich had zich vorig jaar eigenlijk moeten melden bij de vrouwengevangenis in Chemnitz om de opgelegde gevangenisstraf van anderhalf jaar uit te zitten. In plaats daarvan dook hij onder en vluchtte naar Tsjechië. Daar werd hij in april 2026 op basis van een Europees aanhoudingsbevel aangehouden. Bij zijn arrestatie droeg hij volgens Tsjechische media mannenkleding en had hij een kaalgeschoren hoofd. Tijdens latere rechtszittingen verscheen Liebich met een korte snor, rode lippenstift en vrouwenkleding.
Na een definitieve uitspraak van de Tsjechische rechter werd Liebich woensdag alsnog aan Duitsland overgeleverd. De aanvankelijke plaatsing in de vrouwengevangenis bleek echter van zeer korte duur. Nog dezelfde dag volgde de overplaatsing naar een mannengevangenis.
Liebich heeft eerder verklaard dat hij voor zijn veiligheid vreest als transgender gedetineerde in een mannengevangenis. De beslissing van de Saksische autoriteiten zal naar verwachting opnieuw leiden tot juridische en maatschappelijke discussies over de Duitse Zelfbeschikkingswet en de vraag in hoeverre officiële geslachtsregistratie bepalend moet zijn voor de plaatsing van gedetineerden, alsmede welke vereisten er zijn aan het wijzigen van het geslacht in officiële documenten.
Op naar de vrouwengevangenis, met snor en al
