Ultraorthodoxe Joden in opstand tegen dienstplicht Israël

Jippie

Ultraorthodoxe Joden in Israël voeren al maanden een verbeten strijd tegen de dienstplicht die het Hooggerechtshof hen recentelijk heeft opgelegd. In Jeruzalem en andere steden blokkeren duizenden Haredim wegen, steken ze vlaggen in brand en botsen ze met de politie. Premier Benjamin Netanyahu balanceert tussen zijn ultraorthodoxe coalitiepartners en een groeiende roep om gelijke dienstplicht voor iedereen, terwijl nieuwe verkiezingen dichterbij komen.

Woede op straat om dienstplicht

Jeruzalem vertoont de laatste weken regelmatig een bizar schouwspel: mannen in zwarte jassen en witte hemden bezetten kruispunten, bidden luidkeels en raken vervolgens slaags met agenten. Begin juni gingen tienduizenden ultraorthodoxen door het hele land de straat op, blokkeerden ze wegen en treinen en staken ze auto's in brand uit protest tegen de verplichte dienstplicht. De politie meldde dat demonstranten grote kruispunten afsloten en een soldaat aanvielen die uit een bus stapte, terwijl agenten met waterkanonnen en paarden probeerden in te grijpen.

De aanleiding is duidelijk: na jarenlange vrijstelling moeten ook ultraorthodoxe mannen nu in dienst. Jaarlijks bereiken zo'n 13.000 ultraorthodoxe mannen de dienstplichtige leeftijd van 18 jaar, maar minder dan tien procent daarvan meldt zich daadwerkelijk aan, aldus een parlementaire commissie. Demonstrant Israel Tropper verwoordt de angst van zijn gemeenschap: in het leger zou hun geloof worden ondermijnd, en daarom voelt de strijd voor hen als een strijd om het voortbestaan.

Niet alle protesten verliepen zonder slachtoffers. In januari kwam bij een van de betogingen in Jeruzalem een demonstrant om het leven na een botsing tussen een bus en meerdere voetgangers, een incident dat de gemoederen verder verhitte.

Rabbijnen roepen op tot verzet

Vooraanstaande rabbijnen sturen het verzet actief aan. Oud-opperrabbijn Jitzchak Josef spoort jongeren aan om oproepingsbevelen simpelweg te verscheuren en stelt dat het bestuderen van de Thora, niet de Iron Dome, Israël beschermt. Wie legerdoden betreurt, zoekt de schuld volgens hem bij de autoriteiten die het Thora-onderwijs beperken.

Netanyahu tussen twee vuren

Voor Netanyahu is het dossier politiek explosief. Zijn ultraorthodoxe coalitiepartners dreigen het kabinet te laten vallen zodra jonge Haredim voor dienstweigering worden opgepakt, en hij probeert daarom het Thora-onderwijs een grondwettelijke status te geven. Zelf waarschuwt hij dat opsluiting van yeshiva-studenten averechts werkt en de bereidheid om te dienen juist zal ondermijnen.

Toch groeit de druk vanuit de seculiere meerderheid, die na bijna drie jaar zware oorlogsvoering weinig geduld meer heeft. Oud-generaal en oppositiepoliticus Gadi Eisenkot noemt gelijke dienstplicht voor iedereen, inclusief ultraorthodoxen en Arabische burgers, een rode lijn. Een peiling van het Israel Democracy Institute liet vorig jaar zien dat een overweldigende 85 procent van de Israëliërs sancties steunt tegen ultraorthodoxe mannen die weigeren te dienen.

Coalitiecrisis en aankomende verkiezingen

De spanningen hebben het kabinet al eerder op scherp gezet. In mei diende de regeringscoalitie een verzoek in voor vervroegde verkiezingen, na aanhoudende breuken met coalitiepartners over de kwestie, met een stembusgang die dan rond eind augustus zou vallen. Ook recent liep het nog hoog op: de ultraorthodoxe partij United Torah Judaism kondigde aan stemmingen in de Knesset te boycotten, wat de wetgevingsagenda verstoort, nadat zij de coalitie beschuldigde van te trage voortgang op beloofde wetgeving voor hun achterban.

Het Hooggerechtshof en het Openbaar Ministerie hebben intussen laten weten dat wettelijke uitzonderingen zonder daadwerkelijke gelijke dienstplicht ongrondwettelijk blijven. Daarmee blijft de vraag onopgelost hoe Netanyahu zijn coalitie overeind kan houden zonder het hoogste rechtscollege te trotseren.

Haredim in Jeruzalem (@Gemini-AI-impressie)
Haredim in Jeruzalem (@Gemini-AI-impressie)