$2 miljoen voor vrouw die op jonge leeftijd tot borstamputatie werd gedreven
Een 22-jarige vrouw uit New York heeft een rechtszaak gewonnen tegen een psycholoog en een chirurg die haar als tiener zouden hebben aangestuurd naar een dubbele borstamputatie. Een jury in Westchester County kende haar in totaal 2 miljoen dollar (ongeveer 1,85 miljoen euro) toe. Het gaat om de eerste zaak van een zogeheten detransitioner in de VS die over medische fout afhandeling tot een succesvol vonnis komt na een volledig proces.
De vrouw, Fox Varian, liet in 2019 op 16-jarige leeftijd haar beide borsten verwijderen, een ingreep die artsen presenteerden als oplossing voor haar vermeende genderdysforie. Volgens de jury negeerden psycholoog Kenneth Einhorn en chirurg Simon Chin de geldende zorgstandaarden en beschermende procedures. De artsen zouden haar op minderjarige leeftijd onder druk hebben gezet om een onomkeerbare operatie te ondergaan, zonder voldoende onderzoek naar andere oorzaken van haar problemen. Varian probeert nu zoveel al mogelijk te detransitioneren.
Varian wordt door de rechterlijke uitspraak gecompenseerd met 1,6 miljoen dollar voor geleden en toekomstige pijn en psychische schade. Daarbovenop komt 400.000 dollar voor verwachte medische kosten. In rechtbankstukken, die later zijn verzegeld, verklaarde ze dat de zogeheten "top surgery" haar lichamelijk ziek maakte en haar mentale toestand juist verslechterde. Ze zegt dat de ingreep haar niet hielp, maar haar leven blijvend ontwrichtte.
De moeder van Varian, Claire Deacon, vertelde dat zij de operatie eigenlijk niet wilde toestaan, maar toch tekende uit angst dat haar dochter zichzelf iets zou aandoen. Zij beschreef de psycholoog als iemand die "zo nadrukkelijk, en maar duwde en duwde" dat zij het gevoel had dat er geen goede keuze meer overbleef. Volgens haar gebruikte hij dreigende taal rond zelfmoord op een manier die volgens haar achteraf "heel erg fout" was.
De advocaten van Varian stelden dat Einhorn "de trein bestuurde" en het idee van een geslachtsveranderende operatie actief in haar hoofd plantte. Ze voerden aan dat de artsen eerst grondig hadden moeten nagaan of Varian ook andere psychische problemen had, zoals depressie, ADHD, autisme of een verstoord lichaamsbeeld, voordat zij een permanente operatie voorstelden. Volgens hen werd die zorgvuldige beoordeling overgeslagen.
De verdediging van Einhorn en Chin schetste een ander beeld. Volgens hen kwam Varian zelf bij hen met mannelijke voornaamwoorden, noemde zij zichzelf een "trans man" en bracht zij zelf het idee voor de borstoperatie in. Ze wezen er ook op dat Varian naar eigen zeggen een aantal jaren na de operatie als jongen leefde en pas in 2023, vier jaar later, besloot om een rechtszaak te starten.
De jury kreeg niet de vraag voorgelegd of geslachtsbevestigende operaties bij minderjarigen in bredere zin ethisch zijn. De kern van de zaak was of deze artsen in dit concrete geval verantwoord hebben gehandeld en genoeg stappen namen voordat zij een ingreep met onomkeerbare gevolgen adviseerden. De jury concludeerde dat dit niet het geval was en oordeelde dat er sprake was van medische nalatigheid.
Deze uitspraak valt in een periode waarin zorg voor jongeren met genderdysforie in de VS politiek en juridisch zwaar onder druk staat. Volgens het bericht lopen er nu in totaal 28 rechtszaken van detransitioners in verschillende staten. De zaak van Varian zal door voor- en tegenstanders van genderbevestigende zorg waarschijnlijk worden aangegrepen als belangrijk precedent in de groeiende strijd rond medische behandelingen bij minderjarigen met genderdysforie.
