Geweldsvideo’s overspoelen middelbare scholen: slachtoffers voelen zich onveiliger en vragen om vaste aanpak
Schokkende geweldsvideo's gaan rond op een groot deel van de middelbare scholen in Nederland. In deze filmpjes is te zien hoe jongeren leeftijdsgenoten slaan, schoppen of vernederen, vaak terwijl andere jongeren eromheen staan en filmen. Op 62 procent van de middelbare scholen circuleren zulke video’s. Dat blijkt uit een enquête van journalistiek platform Pointer (KRO-NCRV) samen met onderzoeksbureau DUO-Onderwijs, ingevuld door 252 schooldirecteuren.
De filmpjes gaan razendsnel rond via vooral Snapchat en TikTok. Leerlingen sturen ze door in groepen, waardoor binnen korte tijd een groot aantal jongeren de beelden ziet. Op scholen zorgt dat voor spanning en onrust in gangen en klaslokalen. Veel leerlingen voelen zich onveiliger, omdat geweld ineens heel dichtbij lijkt en iedereen kan meekijken. Volgens jeugdofficier van justitie Carlo Dronkers gebruiken jongeren de filmpjes ook als machtsmiddel: "Het is een extra middel voor jongeren om te laten zien dat jij niet met je laat sollen."
Voor slachtoffers zijn de gevolgen zwaar en vaak langdurig. De gebeurtenis blijft terugkomen, omdat de video steeds opnieuw opduikt op telefoons en in chats. Uit de enquête blijkt dat op 34 procent van de scholen slachtoffers zich langdurig ziekmelden na zo’n incident. Op 22 procent van de scholen stapten slachtoffers zelfs over naar een andere school, omdat zij zich daar niet meer veilig of op hun gemak voelden.
Schooldirecteuren geven aan dat de problemen niet altijd beperkt blijven tot de eigen school. Soms is het slachtoffer wel leerling van de school, maar komt de dader van een andere onderwijsinstelling. Ook zijn er incidenten waarbij meerdere scholen tegelijk betrokken zijn, omdat jongeren uit verschillende plaatsen elkaar kennen via sportclubs, uitgaan of sociale media. Dat maakt aanpak en nazorg lastig, omdat meerdere partijen verantwoordelijk zijn.
Toch komt het beeld uit de enquête voor onderwijsorganisaties niet als een verrassing. "Elk incident is er een te veel, maar helaas zijn deze resultaten voor ons herkenbaar", zegt Freya Sixma, woordvoerder van de VO-Raad, de belangenorganisatie voor middelbare scholen. Volgens haar speelt het probleem al langer en nemen zorgen bij scholen toe nu geweld vaker online zichtbaar is.
Sixma vindt dat de politiek meer moet doen en dat er een vaste aanpak moet komen voor online en offline veiligheid, in plaats van losse maatregelen na een heftig incident. Zij pleit voor een brede, preventieve aanpak, waarbij scholen niet alleen staan. "We roepen de politiek op om nog meer in te zetten op een preventieve aanpak. Dit moet collectief worden opgepakt, jeugdwerkorganisaties kunnen in samenwerking met scholen een belangrijke rol spelen." Volgens haar is pas dan kans dat minder jongeren in zulke filmpjes terechtkomen en zich echt veilig voelen op en rond school.
