Demonstranten afgevoerd bij herdenking bevrijding
Bij de herdenking in Wageningen van tachtig jaar vrijheid, maakte een handvol pro-Palestijnse actievoerders zichtbaar dat vrijheid altijd onderwerp van discussie blijft. Kort nadat minister van Defensie Ruben Brekelmans aan zijn 5 mei-lezing begon op het 5 Mei-plein, rende één demonstrant naar voren en klonk achter hem herhaaldelijk “Free Palestine”. De politie greep binnen direct in. Uiteindelijk werden vijf betogers gearresteerd wegens verstoring van de openbare orde. Agenten hielden sommige activisten met de hand over de mond vast om verdere leuzen te voorkomen, waarna boegeroep uit delen van het publiek opklonk.
Op beelden is te zien hoe een geboeide arrestant meters over het plaveisel werd gesleept omdat hij zich verzette. Onder de ordehandhavers bevond zich ook Marco Kroon, drager van de Militaire Willems-Orde, die van zijn stoel bij de hoogwaardigheidsbekleders sprong om een agent te helpen een demonstrant weg te trekken. Brekelmans hervatte zijn rede na korte stiltes en besloot met de oproep: „Ik zeg ook tegen de mensen die we hier zojuist zagen: laten we elkaar stevig vasthouden en ons niet uit elkaar laten spelen, dat is wat ons allen te doen staat.”
Het was niet de eerste protestactie van de dag. In de vroege ochtend protesteerden zo’n 250 mensen langs de route waar premier Dick Schoof en Kamervoorzitter Martin Bosma arriveerden. Zij hielden een rood spandoek omhoog met de tekst “Wageningen trekt een rode lijn”, een verwijzing naar het geweld in Gaza. Ook daar bleef het bij leuzen; het protest werd vreedzaam ontbonden nadat bewindslieden waren gepasseerd.
Juist dit lustrumjaar, waarin de Nationale Viering uitdrukkelijk stilstaat bij tachtig jaar vrijheid, was bedoeld als ode aan vrijheid in al haar vormen. Het programma begon om 10.30 uur met de herdenking van de capitulatie van 1945, gevolgd door de 5 mei-lezing van de Poolse premier Donald Tusk en het traditionele Vrijheidsdefilé met internationale militaire detachementen. Premier Schoof zou later het Bevrijdingsvuur ontsteken, het signaal voor veertien bevrijdingsfestivals door het land.
Bevrijdingsdag is pas sinds 1990 een officiële feestdag. Nederland viert dan dat het sinds 1945 in vrijheid leeft en staat dan stil bij de waarde van democratie en mensenrechten. Die vrijheid omvat óók het recht om te protesteren: artikel 9 van de Grondwet garandeert het recht op vergadering en betoging, maar geeft burgemeesters ruimte om in te grijpen ter voorkoming van wanordelijkheden.
Het resultaat is een paradox die vandaag expliciet zichtbaar werd: de demonstranten maakten gebruik van precies de grondrechten die de Nationale Viering wilde vieren. Hun actie liet zien dat vrijheid nooit af is en soms botst met de behoefte aan bijvoorbeeld een waardige herdenking. Voor omstanders voelde het protest alsof er door de demonstranten meer vrijheid werd genomen dan de bedoeling was, maar het incident toont tegelijk treffend dat vrijheid zonder wrijving slechts ceremonie zou zijn.
