Turkije, Rusland en Iran willen nauwere samenwerking in SyriŽ, aanpak verschilt

Syrië staat weer grotendeels onder controle van Assad, de rest is in handen van Turkse troepen, rebellen of Koerden. De Turkse president Erdogan wil de Koerden militair bestrijden, met de hulp van Rusland en Iran. Tijdens een topontmoeting laten hun staatshoofden zich in dit opzicht echter terughoudend.

Rusland, Iran en Turkije willen nauwer samenwerken in Syrië. In een gezamenlijke verklaring in Teheran op dinsdag hebben de staatshoofden van de drie landen zich ertoe verbonden samen de "terroristen" in Syrië te bestrijden. Vladimir Poetin, Ebrahim Raisi en Recep Tayyip Erdogan verwierpen "alle onwettige initiatieven voor zelfbeschikking" van groeperingen in de regio. Volgens hen gaat het om zowel om de soevereiniteit en de integriteit van Syrië als de veiligheid van de buurlanden te borgen. Poetin riep op tot meer eenheid in het Syrië-beleid en beschuldigde het Westen van inmenging. Het Westen had "koers gezet naar het opsplitsen van het land", zei hij.

De topontmoeting van de drie presidenten op uitnodiging van de Iraanse Raisi maakte deel uit van het zogenoemde Astana-vredesproces, dat de drie landen in 2017 zijn gestart. Moskou, Teheran en Ankara streven in Syrië echter soms sterk uiteenlopende belangen na. Terwijl Rusland en Iran de Syrische sterke man Bashar al-Assad steunen, kiest Turkije de kant van sommige rebellengroepen.

Erdogan dreigt met militaire actie tegen Koerden
Erdogan heeft tijdens de bijeenkomst zijn dreigement om een nieuwe militaire campagne tegen Koerdische groepen in Syrië te beginnen, bevestigd. "We zullen onze strijd tegen de terroristen binnenkort voortzetten," zei hij. "Wij verwachten dat Rusland en Iran ons zullen steunen in de strijd tegen het terrorisme". Hij verwees naar een overeenkomst uit 2019 met Rusland en de VS, op grond waarvan beide landen zouden helpen Koerdische strijders uit het Syrisch-Turkse grensgebied te verdrijven. "Dit heeft nog steeds niet plaatsgevonden," zei Erdogan. "Het had al lang moeten gebeuren." Iran zal hierbij Turkije waarschijnlijk niet helpen, zoals Raisi duidelijk maakte: "Iran is van mening dat de enige oplossing voor de Syrische crisis een politieke oplossing is en dat militair optreden niet alleen ineffectief is, maar de situatie zelfs zal verergeren," zei hij in zijn slottoespraak.

De Turkse president dreigt al sinds eind mei met een nieuw offensief tegen Koerdische groeperingen in de regio. Turkije richt zijn pijlen op verschillende plaatsen die onder controle staan van de Syrische Koerdische organisatie YPG. Deze wordt door de regering in Ankara als terroristische organisatie geclassificeerd, maar wordt gesteund door de VS en de internationale coalitie in hun strijd tegen de jihadistische militie Islamitische Staat (IS).

Zowel Moskou als Teheran hadden eerder te kennen gegeven dat zij een Turkse militaire actie niet zouden goedkeuren. Dit zou de situatie in de regio kunnen verergeren, bevestigde de spirituele leider van Iran, Ayatollah Ali Khamenei, die dinsdag eveneens een ontmoeting had met Erdogan. "Wij beschouwen de veiligheid in Syrië als onze eigen veiligheid en Turkije moet hetzelfde doen," zei Khamenei. Of de verklaring van de trilaterale top een verandering van het Iraanse standpunt ten aanzien van een eventueel Turks offensief weerspiegelde, is nog niet duidelijk.